1987 yılında Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nden mezun oldu.1991 yılında Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde ?Baz Koleksiyonu Madeni Eserleri" konulu Yüksek lisans Tezini Prof. Bölgesi'nin Madeni Eserleri" başlıklı Doktora tezini tamamlayarak Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'ne Yardımcı Doçent olarak atandı.
Katıldığı tescilli kazılar: 1985-1987: Kayseri-Kültepe kazıları (Prof. Dr. Tahsin Özgüç başkanlığında). 1987-1990: Niğde-Köşk Höyük kazıları (Prof. Dr. Uğur Silistreli başkanlığında). 1992: İzmir-Limantepe kazıları (Prof. Dr. Hayat Erkanal başkanlığında). 1989-1998: Kilis-Oylum Höyük kazıları (Prof. Dr. Engin Özgen başkanlığında). 2001-2013: Diyarbakır-Hakemi Kullanım kazıları (kendi kayıtlı sorumluluğunda). 2009-2012: Diyarbakır-Karavelyan kazıları (kendi tescilli sorumluluğunda). 2013-: Kahramanmaraş-Domuztepe kazıları (kendi tescilli sorumluluğunda). 2009 yılında Doçent unvanı alan Halil Tekin,1992 yılından bu yana Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nde görev yapmaktadır.
IÇINDEKILER
ÖNSÖZ........................................................................... 11
- BÖLÜM: BAŞLARKEN................................................................... 13
Anadolu İnsanının Madenle Tanışması .................................................... 16
Maden Üretim Aşamaları....................................................................... 17
- BÖLÜM: MADENLER HAKKINDA GENEL BILGI....................... 35
Maden Yatakları.................................................................................................................... 38
Mineraller.............................................................................................................................. 40
Maden Yataklarının İşletilmesi............................................................... 42
Cevher Hazırlama................................................................................. 42
Tarihöncesinde Cevher Hazırlama........................................................... 47
- BÖLÜM: MADEN İŞÇİLİĞİNDE KULLANILAN MATERYAL...... 57
Üfleç...................................................................................................................................... 58
Körük.................................................................................................. 60
Pota.................................................................................................... 63
Çekiç................................................................................................... 66
Örs...................................................................................................... 66
Maşa................................................................................................... 67
Eğe..................................................................................................... 68
Kalem/uç............................................................................................. 69
Matkap ucu............................................................................................................................ 69
Halil Tekin
- BÖLÜM: MADENİ ESERLERI BİÇİMLENDİRME TEKNİKLERİ .................................................... 72
Dövme Tekniği..................................................................................... 72
Çökertme Yöntemi................................................................................ 74
Yükseltme Yöntemi.............................................................................. 75
Döküm Tekniği.................................................................................... 78
Tek Parçalı Kalıpta Döküm Yöntemi....................................................... 82
İki Parçalı Kalıpta Döküm Yöntemi........................................................ 84
Özlü Döküm Yöntemi........................................................................... 86
Kaybolan Modelli Kalıpta Döküm Yöntemi (cire perdue).......................... 88
- BÖLÜM: MADENİ PARÇALARIN
BIRLEŞTIRILMESI TEKNİKLERİ............................................................................... 91
Perçin................................................................................................. 91
Lehim.................................................................................................. 93
Kaynak................................................................................................ 95
- BÖLÜM: MADENİ ESERLERIN SÜSLENMESI TEKNİKLERİ..... 97
Çalma ve Kazıma Tekniği (incise).......................................................... 97
Delik-İşi Tekniği (ajoure)...................................................................... 99
Kabartma Tekniği (repousse)................................................................. 100
Taneleme Tekniği (granulation)............................................................. 102
Kakma Tekniği (frappe)........................................................................ 104
Kaplama Tekniği (plaque)...................................................................... 104
Telkâri Tekniği (filigre)........................................................................ 106
- BÖLÜM: ESKI ANADOLU'DA KULLANILAN MADENLER........ 109
Altın.................................................................................................. 110
Altının Alaşımları................................................................................ 115
Yazılı Belgelerde Altın ve Altın işçiliği.................................................. 116
Antimon.............................................................................................. 121
Yazılı Belgelerde Antimon.................................................................... 123
ESKİ ANADOLU MADENCİLİĞİ
Arsenik............................................................................................... 123
Yazılı Belgelerde Arsenik..................................................................... 125
Bakır................................................................................................... 125
Tarihöncesinde Bakırın Elde Edilmesi.................................................... 130
Bakırın Alaşımları............................................................................... 134
Bakır-Arsenik Alaşımı (Arsenikli-Bakır)................................................ 135
Bakır-Çinko Alaşımı (Pirinç) ............................................................... 137
Bakır-Gümüş Alaşımı........................................................................... 138
Bakır-Kalay Alaşımı (Tunç)................................................................... 140
Yazılı Belgelerde Tunç.......................................................................... 141
Yazılı Belgelerde Bakır ve Bakırcılık..................................................... 144
Çinko.................................................................................................. 149
Yazılı Belgelerde Çinko........................................................................ 151
Demir................................................................................................. 151
Yazılı Belgelerde Demir ve Demircilik................................................... 162
Demirin Alaşımları.............................................................................. 167
Demir-Karbon Alaşımı (Çelik).............................................................. 167
Gümüş................................................................................................. 172
Yazılı Belgelerde Gümüş....................................................................... 176
Kalay.................................................................................................. 180
Yazılı Belgelerde Kalay......................................................................... 186
Yakın Doğu'da Kullanılan Kalayın Kökeni Sorunu................................... 189
Kurşun................................................................................................ 196
Yazılı Belgelerde Kurşun....................................................................... 199
- BÖLÜM: ESKİ YAKIN DOĞU'DA MADEN TİCARETİ......................................................... 202
- BÖLÜM: METAL KÜLÇE (INGOT).......................................... 221
Yazılı Belgelerde Külçeler..................................................................... 226
- BÖLÜM: ESKİ YAKIN DOĞU MADENCİLİĞİ.......................... 227
Halil Tekin
- BÖLÜM: BÖLGELERE GÖRE ESKI ANADOLU MADENCİLİĞİ ............. 239
Kuzey Anadolu..................................................................................................................... 240
Batı Anadolu......................................................................................................................... 244
Orta Anadolu....................................................................................... 248
Güney Anadolu..................................................................................................................... 252
Doğu ve Güneydoğu Anadolu................................................................ 254
- BÖLÜM: BİTİRİRKEN............................................... 265
KAYNAKÇA...................................................................................... 271
ÇOK DİLLİ METALÜRJİ SÖZLÜĞÜ.......................................................................... 313
RESİM VE HARITALAR................................................................................................ 321
1987 yılında Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nden mezun oldu.1991 yılında Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde ?Baz Koleksiyonu Madeni Eserleri" konulu Yüksek lisans Tezini Prof. Bölgesi'nin Madeni Eserleri" başlıklı Doktora tezini tamamlayarak Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'ne Yardımcı Doçent olarak atandı.
Katıldığı tescilli kazılar: 1985-1987: Kayseri-Kültepe kazıları (Prof. Dr. Tahsin Özgüç başkanlığında). 1987-1990: Niğde-Köşk Höyük kazıları (Prof. Dr. Uğur Silistreli başkanlığında). 1992: İzmir-Limantepe kazıları (Prof. Dr. Hayat Erkanal başkanlığında). 1989-1998: Kilis-Oylum Höyük kazıları (Prof. Dr. Engin Özgen başkanlığında). 2001-2013: Diyarbakır-Hakemi Kullanım kazıları (kendi kayıtlı sorumluluğunda). 2009-2012: Diyarbakır-Karavelyan kazıları (kendi tescilli sorumluluğunda). 2013-: Kahramanmaraş-Domuztepe kazıları (kendi tescilli sorumluluğunda). 2009 yılında Doçent unvanı alan Halil Tekin,1992 yılından bu yana Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nde görev yapmaktadır.
IÇINDEKILER
ÖNSÖZ........................................................................... 11
- BÖLÜM: BAŞLARKEN................................................................... 13
Anadolu İnsanının Madenle Tanışması .................................................... 16
Maden Üretim Aşamaları....................................................................... 17
- BÖLÜM: MADENLER HAKKINDA GENEL BILGI....................... 35
Maden Yatakları.................................................................................................................... 38
Mineraller.............................................................................................................................. 40
Maden Yataklarının İşletilmesi............................................................... 42
Cevher Hazırlama................................................................................. 42
Tarihöncesinde Cevher Hazırlama........................................................... 47
- BÖLÜM: MADEN İŞÇİLİĞİNDE KULLANILAN MATERYAL...... 57
Üfleç...................................................................................................................................... 58
Körük.................................................................................................. 60
Pota.................................................................................................... 63
Çekiç................................................................................................... 66
Örs...................................................................................................... 66
Maşa................................................................................................... 67
Eğe..................................................................................................... 68
Kalem/uç............................................................................................. 69
Matkap ucu............................................................................................................................ 69
Halil Tekin
- BÖLÜM: MADENİ ESERLERI BİÇİMLENDİRME TEKNİKLERİ .................................................... 72
Dövme Tekniği..................................................................................... 72
Çökertme Yöntemi................................................................................ 74
Yükseltme Yöntemi.............................................................................. 75
Döküm Tekniği.................................................................................... 78
Tek Parçalı Kalıpta Döküm Yöntemi....................................................... 82
İki Parçalı Kalıpta Döküm Yöntemi........................................................ 84
Özlü Döküm Yöntemi........................................................................... 86
Kaybolan Modelli Kalıpta Döküm Yöntemi (cire perdue).......................... 88
- BÖLÜM: MADENİ PARÇALARIN
BIRLEŞTIRILMESI TEKNİKLERİ............................................................................... 91
Perçin................................................................................................. 91
Lehim.................................................................................................. 93
Kaynak................................................................................................ 95
- BÖLÜM: MADENİ ESERLERIN SÜSLENMESI TEKNİKLERİ..... 97
Çalma ve Kazıma Tekniği (incise).......................................................... 97
Delik-İşi Tekniği (ajoure)...................................................................... 99
Kabartma Tekniği (repousse)................................................................. 100
Taneleme Tekniği (granulation)............................................................. 102
Kakma Tekniği (frappe)........................................................................ 104
Kaplama Tekniği (plaque)...................................................................... 104
Telkâri Tekniği (filigre)........................................................................ 106
- BÖLÜM: ESKI ANADOLU'DA KULLANILAN MADENLER........ 109
Altın.................................................................................................. 110
Altının Alaşımları................................................................................ 115
Yazılı Belgelerde Altın ve Altın işçiliği.................................................. 116
Antimon.............................................................................................. 121
Yazılı Belgelerde Antimon.................................................................... 123
ESKİ ANADOLU MADENCİLİĞİ
Arsenik............................................................................................... 123
Yazılı Belgelerde Arsenik..................................................................... 125
Bakır................................................................................................... 125
Tarihöncesinde Bakırın Elde Edilmesi.................................................... 130
Bakırın Alaşımları............................................................................... 134
Bakır-Arsenik Alaşımı (Arsenikli-Bakır)................................................ 135
Bakır-Çinko Alaşımı (Pirinç) ............................................................... 137
Bakır-Gümüş Alaşımı........................................................................... 138
Bakır-Kalay Alaşımı (Tunç)................................................................... 140
Yazılı Belgelerde Tunç.......................................................................... 141
Yazılı Belgelerde Bakır ve Bakırcılık..................................................... 144
Çinko.................................................................................................. 149
Yazılı Belgelerde Çinko........................................................................ 151
Demir................................................................................................. 151
Yazılı Belgelerde Demir ve Demircilik................................................... 162
Demirin Alaşımları.............................................................................. 167
Demir-Karbon Alaşımı (Çelik).............................................................. 167
Gümüş................................................................................................. 172
Yazılı Belgelerde Gümüş....................................................................... 176
Kalay.................................................................................................. 180
Yazılı Belgelerde Kalay......................................................................... 186
Yakın Doğu'da Kullanılan Kalayın Kökeni Sorunu................................... 189
Kurşun................................................................................................ 196
Yazılı Belgelerde Kurşun....................................................................... 199
- BÖLÜM: ESKİ YAKIN DOĞU'DA MADEN TİCARETİ......................................................... 202
- BÖLÜM: METAL KÜLÇE (INGOT).......................................... 221
Yazılı Belgelerde Külçeler..................................................................... 226
- BÖLÜM: ESKİ YAKIN DOĞU MADENCİLİĞİ.......................... 227
Halil Tekin
- BÖLÜM: BÖLGELERE GÖRE ESKI ANADOLU MADENCİLİĞİ ............. 239
Kuzey Anadolu..................................................................................................................... 240
Batı Anadolu......................................................................................................................... 244
Orta Anadolu....................................................................................... 248
Güney Anadolu..................................................................................................................... 252
Doğu ve Güneydoğu Anadolu................................................................ 254
- BÖLÜM: BİTİRİRKEN............................................... 265
KAYNAKÇA...................................................................................... 271
ÇOK DİLLİ METALÜRJİ SÖZLÜĞÜ.......................................................................... 313
RESİM VE HARITALAR................................................................................................ 321